Geld inzamelen voor een uitvaart: hoe werkt dat in België?

Een uitvaart brengt kosten met zich mee. Wanneer er onvoldoende spaargeld beschikbaar is, een uitvaartverzekering ontbreekt of niet alle kosten dekt, of wanneer een overlijden onverwacht komt, kunnen die kosten een extra zorg vormen. Geld inzamelen voor de uitvaart kan dan helpen. Familie, vrienden, kennissen en andere betrokkenen kunnen samen bijdragen aan bijvoorbeeld de begrafenis, crematie of afscheidsplechtigheid. Dat kan persoonlijk, via een overschrijving, tijdens de uitvaart of met een online inzamelingsactie. In dit artikel lees je welke mogelijkheden er in België zijn, hoe crowdfunding voor een uitvaart werkt en waar je rekening mee kunt houden.

Geld inzamelen voor de uitvaart: informatie en tips

Waarom geld inzamelen voor een uitvaart?

Er kunnen verschillende redenen zijn om financiële hulp te vragen voor een uitvaart. Soms is vooraf al duidelijk dat er onvoldoende geld beschikbaar is. In andere situaties blijkt pas na het overlijden dat de kosten hoger zijn dan verwacht.

De kosten van de uitvaart zijn hoger dan het beschikbare budget

Hoeveel een begrafenis of crematie kost, hangt sterk af van de wensen voor het afscheid. Denk bijvoorbeeld aan de keuze tussen begraven en cremeren, de kist of urne, de afscheidslocatie, bloemen, rouwdrukwerk, vervoer en een koffietafel of andere catering. Wanneer de kosten niet volledig uit het beschikbare geld kunnen worden betaald, kan een inzamelingsactie helpen om het resterende bedrag samen te brengen.

Er is geen of onvoldoende uitvaartverzekering

Sommige mensen hebben een uitvaartverzekering of een andere verzekering die bij overlijden een bedrag uitkeert. Dat betekent niet altijd dat daarmee alle kosten van de uitvaart gedekt zijn. Ga daarom eerst na of er een verzekering bestaat, welk bedrag of welke diensten worden vergoed en welk bedrag daarna nog nodig is.

Het overlijden kwam onverwacht

Na een onverwacht overlijden moet er in korte tijd veel worden geregeld. Nabestaanden hebben daardoor niet altijd de mogelijkheid om zich financieel voor te bereiden op de uitvaart. Een inzamelingsactie kan in zo'n situatie een praktische manier zijn waarop mensen uit de omgeving kunnen helpen. Voor vrienden, collega's en familie kan een financiële bijdrage bovendien een concrete manier zijn om hun steun te tonen.

Geld inzamelen voor een uitvaart: welke mogelijkheden zijn er?

Je kunt op verschillende manieren geld inzamelen voor een begrafenis, crematie of herdenking. Welke vorm het beste past, hangt onder meer af van het bedrag dat nodig is, de grootte van de groep die wil bijdragen en hoeveel informatie je wilt delen.

Familie en vrienden om een bijdrage vragen

De eenvoudigste mogelijkheid is om familieleden, vrienden en andere betrokkenen persoonlijk te vragen of zij willen bijdragen. Dat kan bijvoorbeeld via WhatsApp, e-mail of telefonisch. Vertel daarbij duidelijk waarvoor het geld wordt gebruikt en hoe mensen kunnen bijdragen. Zo weten mensen vooraf waar hun bijdrage voor bedoeld is.

Een rekeningnummer of betaalverzoek delen

Je kunt ook een rekeningnummer delen waarop mensen een bijdrage kunnen storten. Bij een grotere inzameling kan het handig zijn hiervoor een aparte rekening of afzonderlijke inzamelingsmogelijkheid te gebruiken. Zo houd je gemakkelijker overzicht over de ontvangen bedragen en de uitgaven. Maak duidelijk wie het geld beheert en waarvoor het ingezamelde bedrag wordt gebruikt.

Geld inzamelen tijdens de uitvaart

Ook tijdens de afscheidsplechtigheid kan een bijdrage worden gevraagd. Dat kan bijvoorbeeld met een collectebus, een overschrijving via een QR-code of een andere digitale betaalmogelijkheid. Als je hiervoor kiest, kun je dit vooraf vermelden op de rouwbrief, uitnodiging, online rouwpagina of herinneringspagina. Zo komt het verzoek voor aanwezigen niet onverwacht.

Crowdfunding voor de uitvaart

Een andere mogelijkheid is crowdfunding. Via een online crowdfundingplatform maak je een inzamelingspagina waarop mensen rechtstreeks kunnen bijdragen. Op zo'n pagina kun je uitleggen voor wie de actie bedoeld is, waarom financiële steun nodig is en welk bedrag je hoopt in te zamelen. Vervolgens kun je de link delen via WhatsApp, e-mail of sociale media. Crowdfunding kan vooral handig zijn wanneer veel mensen willen bijdragen of wanneer de kring rond de overledene groter is dan alleen de directe familie.

Een online inzamelingsactie voor de uitvaart starten

Wil je online geld inzamelen? Dan kun je verschillende crowdfundingplatforms gebruiken. Een platform dat ook in België beschikbaar is, is GoFundMe. De werkwijze verschilt per aanbieder, maar meestal doorloop je ongeveer de volgende stappen.

1. Bepaal hoeveel geld er nodig is

Maak eerst een zo duidelijk mogelijk overzicht van de verwachte uitvaartkosten en het bedrag dat al beschikbaar is. Stel bijvoorbeeld dat de uitvaart € 8.000 kost en er € 5.500 beschikbaar is uit spaargeld en een verzekering. Dan kun je ervoor kiezen om ongeveer € 2.500 in te zamelen. Houd bij een online inzamelingsplatform ook rekening met eventuele transactiekosten. Een duidelijk en realistisch doelbedrag maakt voor donateurs beter begrijpelijk waarvoor hun bijdrage nodig is.

2. Kies een geschikt crowdfundingplatform

Vergelijk verschillende platforms voordat je een inzamelingsactie start. Let bijvoorbeeld op:

de transactiekosten;
hoe en wanneer het ingezamelde geld wordt uitbetaald;
welke betaalmogelijkheden er zijn;
welke gegevens de organisator moet aanleveren;
de mogelijkheden om de actie te delen;
de privacyvoorwaarden;
de regels voor het stopzetten of aanpassen van een inzamelingsactie.

Controleer de voorwaarden altijd rechtstreeks bij het platform. Kosten en regels kunnen veranderen.

3. Schrijf een duidelijke en persoonlijke uitleg

Vertel op de inzamelingspagina waarom je geld inzamelt. Je hoeft daarvoor geen lang verhaal te schrijven. Duidelijkheid is belangrijker. Je kunt bijvoorbeeld vermelden:

voor wie de inzameling is;
waarom financiële hulp nodig is;
waarvoor het geld wordt gebruikt;
hoeveel je hoopt in te zamelen;
wie de inzamelingsactie organiseert.

Je hoeft daarbij niet alle persoonlijke omstandigheden te delen. Houd rekening met de privacy en wensen van de nabestaanden en deel alleen informatie en foto's waarvoor toestemming is gegeven.

4. Deel de inzamelingsactie

Een inzamelingsactie bereikt meer mensen wanneer familie en vrienden helpen om ze te verspreiden. Je kunt de link bijvoorbeeld delen via WhatsApp, Facebook, Instagram, e-mail of een online rouw- of herinneringspagina. Een persoonlijk bericht geeft meestal meer context dan alleen een losse link. Je kunt ook mensen uit verschillende kringen van de overledene vragen om de inzamelingsactie verder te delen, bijvoorbeeld familieleden, vrienden, collega's of leden van een vereniging.

5. Houd mensen op de hoogte

Laat af en toe weten hoe de inzameling verloopt en bedank mensen voor hun bijdrage. Dat hoeft niet na iedere gift afzonderlijk. Een korte update over het ingezamelde bedrag of een algemeen bedankbericht kan al voldoende zijn. Is het doelbedrag bereikt? Dan kun je dit ook duidelijk op de inzamelingspagina vermelden.

Let op de kosten van een crowdfundingplatform

Controleer vooraf welke kosten het crowdfundingplatform aanrekent. Niet iedere euro die wordt gestort, komt noodzakelijk volledig bij de ontvanger terecht. Bij GoFundMe betaal je in België op dit moment geen kosten om een persoonlijke inzamelingsactie te starten of te beheren. Er worden wel transactiekosten ingehouden op iedere donatie. Op het moment van schrijven bedragen die voor een Belgische persoonlijke inzamelingsactie 2,9% van de donatie plus € 0,25 per donatie. Tarieven kunnen veranderen. Controleer daarom altijd de actuele voorwaarden van het platform voordat je een actie start. Houd bij het bepalen van het streefbedrag eventueel rekening met deze kosten. Zo voorkom je dat het bedrag dat uiteindelijk beschikbaar is voor de uitvaart lager uitvalt dan verwacht.

Moet je belasting betalen over geld dat je inzamelt voor een uitvaart?

Er bestaat in België niet één algemene jaarlijkse belastingvrije schenkingsgrens die je eenvoudig op iedere donatie aan een crowdfundingactie kunt toepassen. Of een financiële bijdrage juridisch en fiscaal als een schenking wordt beschouwd en welke gevolgen daaraan verbonden zijn, hangt af van de concrete situatie. Ook het gewest kan daarbij een rol spelen. Een gewone bankgift of andere schenking van geld hoeft in België in principe niet altijd geregistreerd te worden. Wordt een schenking niet geregistreerd, dan is er doorgaans geen schenkbelasting verschuldigd. Aan grotere schenkingen kunnen wel andere fiscale gevolgen verbonden zijn, bijvoorbeeld wanneer de schenker binnen een bepaalde periode na de schenking overlijdt. Die regels verschillen bovendien per gewest.

Bij een gewone inzamelingsactie met veel kleinere bijdragen van vrienden, familie of kennissen is het daarom vooral belangrijk om duidelijk bij te houden hoeveel geld binnenkomt en waarvoor het wordt gebruikt. Gaat het om grote bedragen, één of meerdere grote individuele bijdragen of een ingewikkelde situatie? Dan is het verstandig om vooraf advies te vragen aan een notaris, accountant of andere deskundige die de concrete situatie kan beoordelen.

Houd een duidelijk overzicht bij

Ook los van belastingen is het verstandig om een overzicht bij te houden van de inzamelingsactie. Noteer bijvoorbeeld:

welke bedragen zijn ontvangen;
wanneer bijdragen zijn ontvangen;
welke kosten van het ingezamelde geld zijn betaald;
hoeveel geld er na de uitvaart eventueel overblijft.

Bij een online crowdfundingplatform kun je vaak een deel van deze informatie terugvinden in je account. Een duidelijke administratie voorkomt onduidelijkheid en helpt om transparant te zijn tegenover mensen die hebben bijgedragen.

Wat als er meer geld wordt ingezameld dan nodig?

Een inzamelingsactie kan meer opleveren dan verwacht. Denk daarom het liefst vooraf na over wat er met een eventueel overschot gebeurt. Je kunt bijvoorbeeld op de inzamelingspagina aangeven dat het resterende bedrag wordt gebruikt voor:

andere kosten rond het afscheid;
een grafsteen of grafmonument;
een urne of andere herinneringsbestemming;
het onderhoud van het graf;
een latere herdenkingsbijeenkomst;
een goed doel dat belangrijk was voor de overledene.

Gaat het geld naar een goed doel? Houd er rekening mee dat een bijdrage aan een particuliere crowdfundingactie niet automatisch hetzelfde is als een rechtstreekse gift aan een erkende instelling en dus niet automatisch recht geeft op een belastingvermindering. Door vooraf duidelijk te zijn over een mogelijk overschot, weten donateurs waarvoor hun bijdrage kan worden gebruikt.

Geld inzamelen voor een uitvaart: tips

Financiële hulp vragen na een overlijden kan kwetsbaar voelen. Tegelijk willen mensen vaak graag iets concreets kunnen betekenen. Probeer daarom vooral duidelijk en open te communiceren. Vertel waarvoor je geld inzamelt, hoeveel er ongeveer nodig is en wie het geld beheert. Deel daarnaast alleen persoonlijke informatie en foto's waarvoor toestemming is gegeven. Zeker wanneer je een inzamelingsactie openbaar deelt, kan die door veel meer mensen worden gezien dan alleen familie en vrienden. Controleer tot slot altijd de actuele voorwaarden en kosten van het gekozen crowdfundingplatform. Bij grotere bedragen of grote individuele schenkingen is het verstandig om ook na te gaan of er fiscale of juridische aandachtspunten zijn.