Wat gebeurt er met je 'digitale leven' als je overlijdt?

Van vakantiefoto's en WhatsApp-berichtjes tot sociale media en online abonnementen: we laten allemaal heel wat digitale sporen achter. Maar wat gebeurt er met al die foto's, accounts en herinneringen wanneer je er niet meer bent? De Internationale Dag van het Internet, op 29 oktober, is een goed moment om stil te staan bij een onderwerp waar we niet zo vaak aan denken: onze digitale nalatenschap.

Digitale nalatenschap: dit kun je nu al regelen

Het begon allemaal met twee letters

Kun je je nog een leven zonder internet voorstellen? Even snel een berichtje sturen, foto's delen met familie, online shoppen of je bankzaken regelen. Het is allemaal zo vanzelfsprekend geworden dat we er nauwelijks nog bij stilstaan. Toch begon het internet ooit heel bescheiden. Op 29 oktober 1969 werd via ARPANET (Advanced Research Projects Agency Network), de voorloper van het huidige internet, voor het eerst een bericht verstuurd tussen twee computers in de Verenigde Staten. De bedoeling was om het woord 'LOGIN' te versturen, maar na de eerste twee letters, 'LO', liep het systeem vast. Niet bepaald een vlekkeloze start dus! Inmiddels zijn we ruim een halve eeuw verder en speelt het internet een belangrijke rol in ons dagelijks leven. We bewaren er onze mooiste herinneringen, onderhouden contact met vrienden en familie en regelen er allerlei praktische zaken. Maar wat gebeurt er eigenlijk met dat online leven wanneer we overlijden?

Je online leven stopt niet wanneer jij er niet meer bent

Wanneer iemand overlijdt, verdwijnen zijn of haar digitale gegevens niet automatisch. Een Facebookprofiel kan gewoon blijven bestaan, foto's blijven opgeslagen in de cloud en sommige abonnementen lopen door. Al die digitale sporen samen noemen we je digitale nalatenschap. Dat klinkt misschien ingewikkeld, maar eigenlijk gaat het om heel herkenbare dingen. Denk aan je foto's en video's, e-mails, sociale media, online accounts, digitale documenten en abonnementen.

Sommige digitale bezittingen hebben financiële waarde, zoals cryptomunten of een online tegoed. Maar andere zijn vooral emotioneel van onschatbare waarde. Want stel je eens voor dat je na het overlijden van een dierbare nog één keer zijn of haar stem kunt beluisteren in een oud WhatsApp-bericht. Of dat je die ene vakantiefoto terugvindt waarop jullie samen zo gelukkig waren. Juist die kleine digitale herinneringen kunnen later ontzettend veel betekenen.

Wat gebeurt er met je Facebook, Instagram en Google-account?

Misschien heb je er nog nooit over nagedacht, maar wat zou je willen dat er na je overlijden met je sociale media gebeurt? Mogen je accounts blijven bestaan als een plek vol herinneringen? Of wil je liever dat ze worden verwijderd? Gelukkig bieden sommige online platforms mogelijkheden om dit vooraf te regelen.

Facebook: een digitale herdenkingsplek

Bij Facebook kun je ervoor kiezen om je profiel na je overlijden te laten verwijderen of om het een herdenkingsstatus te geven. Bij zo'n herdenkingsstatus verschijnt de vermelding 'Ter nagedachtenis aan' bij je naam. Je profiel blijft bestaan en vrienden en familie kunnen, afhankelijk van je privacyinstellingen, herinneringen blijven delen. Je kunt ook vooraf een contactpersoon aanduiden die bepaalde onderdelen van je herdenkingsprofiel mag beheren. Die persoon kan bijvoorbeeld een bericht vastzetten, maar krijgt geen toegang tot je privéberichten.

Google: bepaal zelf wat er met je gegevens gebeurt

Gebruik je Gmail, Google Foto's of Google Drive? Dan heb je waarschijnlijk heel wat persoonlijke informatie opgeslagen in je Google-account. Met de Inactieve-accountbeheerder van Google kun je vooraf bepalen wat er gebeurt wanneer je account langere tijd niet wordt gebruikt. Je kiest zelf welke vertrouwde personen een melding krijgen en welke gegevens eventueel met hen worden gedeeld. Je kunt ook instellen dat je account uiteindelijk wordt verwijderd.

Apple: wijs een erfeniscontact aan

Ook Apple biedt een mogelijkheid om je digitale nalatenschap te regelen. Je kunt een erfeniscontact aanduiden dat na je overlijden toegang kan aanvragen tot bepaalde gegevens in je Apple Account. Denk aan foto's, notities en bestanden in iCloud. Die persoon heeft daarvoor onder andere een speciale toegangssleutel en een overlijdensakte nodig. Niet alle gegevens worden toegankelijk. Wachtwoorden en betaalgegevens uit je iCloud-sleutelhanger blijven bijvoorbeeld afgeschermd.

Wil je meer weten over de mogelijkheden bij verschillende sociale media? Lees dan ook ons artikel Wat gebeurt er met je social media na je overlijden?.

Wie krijgt later toegang tot jouw digitale herinneringen?

Stel je voor: je partner wil na je overlijden graag de foto's van jullie laatste vakantie terugvinden. Alleen staan die op jouw smartphone, beveiligd met een code die niemand kent. Of je kinderen willen graag een filmpje terugzien van een bijzonder familiemoment, maar het staat in een cloudaccount waar ze niet bij kunnen. Dat kan behoorlijk frustrerend zijn. Zeker op een moment waarop er al zoveel emoties en praktische zaken samenkomen. Het gaat bovendien niet alleen om herinneringen. Ook belangrijke documenten, verzekeringsgegevens en informatie over abonnementen bewaren we steeds vaker digitaal. Daarom is het verstandig om vooraf na te denken over welke gegevens je wilt bewaren, welke je liever privé houdt en wie je vertrouwt om je digitale zaken later af te handelen. Dat betekent trouwens niet dat je zomaar al je wachtwoorden moet delen. Er bestaan veiligere manieren om belangrijke informatie toegankelijk te maken, bijvoorbeeld via een wachtwoordmanager met een functie voor noodtoegang.

Je digitale nalatenschap regelen? Deze 6 tips helpen je op weg

Je hoeft echt geen computerexpert te zijn om je digitale nalatenschap te regelen. Met een paar eenvoudige stappen maak je het jezelf én je nabestaanden een stuk gemakkelijker.

1. Breng je online accounts in kaart

Van je e-mail en sociale media tot je bankzaken, verzekeringen en streamingdiensten: maak een overzicht van je belangrijkste online accounts. Noteer ook waar je belangrijke foto's, documenten en andere bestanden bewaart. Je hoeft niet meteen alles tot in detail uit te zoeken. Begin gewoon met de accounts die je het vaakst gebruikt.

2. Denk na over welke herinneringen je wilt bewaren

Welke foto's, filmpjes of berichten wil je graag doorgeven aan je dierbaren? Misschien heb je prachtige familiefoto's in de cloud staan, grappige filmpjes van je kinderen of oude berichtjes die je koestert. Maak van je belangrijkste herinneringen een extra reservekopie en denk na over wie ze later mag bekijken. En zijn er bepaalde bestanden of gesprekken die je liever privé houdt? Ook dat mag je gerust vastleggen.

3. Kies iemand die je vertrouwt

Het kan fijn zijn om iemand aan te duiden die na je overlijden helpt om je digitale zaken af te handelen. Dat kan je partner zijn, een van je kinderen, een familielid of een goede vriend. Vertel die persoon waar belangrijke informatie te vinden is en bespreek wat je graag wilt dat ermee gebeurt. Zo hoeft je familie later niet zelf uit te zoeken wat jouw wensen waren.

4. Controleer je instellingen op sociale media

Neem eens een kijkje bij de instellingen van je Facebook-, Google- en Apple-account. Bij sommige platforms kun je nu al aangeven wat er met je account moet gebeuren wanneer je overlijdt. Misschien wil je dat je Facebookprofiel een herdenkingsplek wordt. Of misschien vind je het belangrijker dat bepaalde gegevens worden verwijderd. Door je voorkeuren vooraf in te stellen, maak je je wensen duidelijk.

5. Bewaar belangrijke informatie op een veilige plek

Een overzicht van je digitale gegevens is handig, maar zorg er wel voor dat het veilig wordt bewaard. Gebruik bijvoorbeeld een betrouwbare wachtwoordmanager met noodtoegang of een beveiligde digitale kluis. In België bestaat ook Izimi, een digitale kluis van het Belgisch notariaat. Daarmee kun je belangrijke documenten veilig bewaren en keuzes maken over wat er na je overlijden met de inhoud gebeurt. Vertel iemand die je vertrouwt waar je belangrijke informatie kan terugvinden, zonder dat je je wachtwoorden zomaar hoeft door te geven.

6. Ruim af en toe je digitale leven op

Heb je nog accounts die je al jaren niet meer gebruikt? Of abonnementen waarvan je eigenlijk vergeten was dat ze bestonden? Dan is dit misschien een mooi moment om eens digitaal op te ruimen. Verwijder overbodige accounts, zeg ongebruikte abonnementen op en orden je foto's en documenten. Niet alleen handig voor later, maar ook prettig voor jezelf. Want zeg nu zelf: een beetje digitale orde kan nooit kwaad.

Moet je je digitale nalatenschap opnemen in je testament?

Je kunt bepaalde wensen rond je digitale nalatenschap laten vastleggen in een testament, maar dat is niet altijd nodig. Misschien wil je dat iemand zich ontfermt over je online accounts. Of wil je vastleggen welke digitale bezittingen en belangrijke bestanden je nalaat. Een notaris kan je helpen bekijken wat je het best vooraf regelt en welke afspraken je eventueel in je testament kunt opnemen. Hou er wel rekening mee dat online platforms hun eigen regels hebben. Een testament betekent dus niet automatisch dat je nabestaanden toegang krijgen tot al je accounts. Daarom is het slim om je wensen zowel met je naasten te bespreken als, waar mogelijk, rechtstreeks bij de online diensten in te stellen.

Achter elk digitaal spoor schuilt een herinnering

We staan niet elke dag stil bij ons eigen overlijden. En al helemaal niet wanneer we gezellig door Instagram scrollen, vakantiefoto's bekijken of een grappig filmpje doorsturen. Toch is het bijzonder om te bedenken hoeveel herinneringen we tegenwoordig digitaal bewaren. Een foto van een eerste ontmoeting. Een filmpje van een verjaardag. Een lief berichtje dat je jaren geleden kreeg. Of een spraakbericht met die vertrouwde stem die je nooit wilt vergeten. Het zijn misschien maar kleine digitale bestanden, maar de herinneringen die eraan verbonden zijn, kunnen een leven lang meegaan. 

Op 29 oktober, de Internationale Dag van het Internet, staan we stil bij alles wat het internet ons heeft gebracht. Maar het is ook een mooi moment om na te denken over wat we zelf ooit digitaal achterlaten. Je hoeft daarvoor echt niet meteen je hele online leven onder handen te nemen. Begin met die ene map vol dierbare foto's. Maak een overzicht van je belangrijkste accounts. Of bespreek eens met je partner wat jullie later graag willen bewaren. Want door nu even stil te staan bij je digitale nalatenschap, geef je je dierbaren later iets heel waardevols: duidelijkheid, rust en misschien wel een schat aan mooie herinneringen.