Checklist voor het regelen van de uitvaart

Bij het overlijden van een dierbare staat je wereld even stil. Terwijl je overmand wordt door emoties, moeten er tegelijkertijd veel praktische zaken geregeld worden. Om je hierbij te ondersteunen, hebben wij een overzichtelijke checklist opgesteld. Hierin vind je de acties die je moet ondernemen direct na het overlijden, tijdens de voorbereiding van de uitvaart en in de periode erna. Je kunt ook gebruikmaken van onze gratis online planningtools of bestel onze uitvaartplanner in de RememberMe webshop. Deze bestaan uit een wensenlijst, een overzicht voor praktische zaken, een gastenlijst en een draaiboek. Met name de gastenlijst en het draaiboek zijn bijzonder handig bij de organisatie. Het maakt het plannen van het afscheid een stuk overzichtelijker. Hieronder vind je onze checklist voor het regelen van een uitvaart in België.

Uitvaart regelen checklist

Wat moet je direct regelen na het overlijden?

• Vaststelling overlijden: het overlijden moet officieel worden vastgesteld door een arts. Overlijden thuis: bel direct de huisarts of de arts van wacht. Overlijden ziekenhuis of woonzorgcentrum: de aanwezige arts stelt het overlijden vast.
• Documenten zoeken: zoek de identiteitskaart (eID) en eventueel het trouwboekje en rijbewijs van de overledene.
• Contact opnemen met een begrafenisondernemer: neem contact op met een begrafenisondernemer (uitvaartondernemer). Zij zijn een onmisbare steun en nemen veel taken uit handen.
• Aangifte: in België regelt de begrafenisondernemer bijna altijd de aangifte van overlijden bij de dienst Burgerlijke Stand van de gemeente/stad waar de persoon is overleden.
• Opbaring: bespreek of je wilt dat de overledene wordt overgebracht naar een funerarium (rouwcentrum) of dat er een thuisopbaring gewenst is.
• Overlijden in het buitenland: neem contact op met de reisverzekering (alarmcentrale) en de Belgische ambassade of het consulaat. Je hebt een officiële, vaak vertaalde, overlijdensakte nodig om in België aangifte te kunnen doen.
• Na een ongeval: is er sprake van een niet-natuurlijk overlijden (bijv. een ongeval)? Neem dan contact op met de verzekeringsmaatschappij. Het lichaam wordt pas vrijgegeven na toestemming van de Procureur des Konings.
• Naasten inlichten: breng familie en goede vrienden op de hoogte.
• Werkgever: informeer indien van toepassing de werkgever van de overledene.

Welke vragen moet je afhandelen?

• Orgaandonatie: in België is iedereen wettelijk donor, tenzij er verzet is aangetekend. De arts zal het register raadplegen.

• Wilsbeschikking: is er een laatste wilsbeschikking geregistreerd bij de gemeente? Hierin staat officieel vastgelegd of iemand begraven of gecremeerd wil worden en volgens welke levensbeschouwing.

• Uitvaartverzekering: is er een uitvaartverzekering?

• Testament: is er een testament bij de notaris? Hierin kunnen specifieke wensen staan.

• Voorafgaande wensen: is er een wensenlijstje of een ingevuld wensenboekje teruggevonden?

Wat moet je regelen voor de uitvaart?

• De invulling bepalen: Samen met de begrafenisondernemer vorm geven aan het afscheid.

• Begraven of cremeren: De keuze maken (vaak gebaseerd op de wilsbeschikking).

• Locatie en datum: De datum en het tijdstip vastleggen voor de dienst (kerk, aula van het crematorium of andere locatie).

• Drukwerk: het opstellen en versturen van de rouwbrieven (rouwkaarten). Het ontwerpen van de doodsprentjes (gedachtenisprentjes) voor tijdens de dienst.

• Invulling ceremonie: nadenken over de kist of lijkwade, bloemen (kransen), rouwvervoer (corbillard), muziek en sprekers.

• Media: wil je een fotograaf, videograaf of livestream voor mensen die er niet bij kunnen zijn?

• Kleding: kleding en eventueel bril of sieraden uitzoeken voor de overledene en bezorgen bij de begrafenisondernemer.

• De koffietafel: in België is de koffietafel (of rouwmaaltijd) een belangrijk moment van samenzijn na de dienst. Reserveer een zaal en bespreek de formule (standaard koffietafel met pistolets/koffiekoeken of een warme maaltijd).

• Rouwbericht: overwegen om een rouwbericht in de krant of online te plaatsen.

Wat moet je regelen na de uitvaart?

• Financiën en de bank: Na melding van overlijden worden de bankrekeningen van de overledene (en vaak ook de gemeenschappelijke rekeningen) geblokkeerd. Om deze te deblokkeren heb je een Attest van Erfopvolging (via het Kantoor Rechtszekerheid) of een Akte van Bekendheid (via de notaris) nodig. Facturen van de begrafenis, ‘laatste ziektekosten’ en nutsvoorzieningen kunnen vaak wel van de geblokkeerde rekening betaald worden door de factuur aan de bank te bezorgen.
• Notaris: Neem contact op met een notaris om de erfenis te regelen, zeker als er onroerend goed is of een testament.
• Aangifte van nalatenschap: De erfgenamen moeten een aangifte van nalatenschap indienen bij de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel) voor de berekening van de erfbelasting (successierechten). Doorgaans moet dit binnen de 4 maanden na overlijden.
• Administratie en opzeggingen: Huur, abonnementen (telefoon, internet, tijdschriften), lidmaatschappen en contributies opzeggen. Nutsvoorzieningen (water, gas, elektriciteit) overzetten of opzeggen. Social media accounts (Facebook, Instagram) deactiveren of omzetten naar een herdenkingsstatus.
• Instanties informeren: Pensioendienst (aanvraag overlevingspensioen indien van toepassing). Ziekenfonds (mutualiteit) voor eventuele tegemoetkomingen. Verzekeringen (brand, auto, familiale). DIV (nummerplaat schrappen of auto overschrijven).
• Grafmonument of urn: na enkele maanden kun je een grafmonument of urn uitkiezen.
• Asbestemming: bij een crematie bedenken of je (een deel van) de as wilt uitstrooien of wilt verwerken in een herinneringsproduct zoals een sieraad.

Checklist voor het regelen van de uitvaart: extra tips

Neem deze checklist voor de uitvaart rustig door met je begrafenisondernemer; zij zijn er om je te gidsen. Een gouden tip: durf hulp te vragen aan familie of vrienden die wat verder van het directe verdriet staan. Zij kunnen helpen met praktische zaken zoals adressen verzamelen of de koffietafel regelen. Merk je dat het verdriet te zwaar weegt? Overweeg dan ondersteuning van een rouwcoach. In Vlaanderen zijn er diverse organisaties die hulp bieden bij rouwverwerking om het verlies een plek te geven.